هشدار جدید برای وحدت ملی کانادا؛ زمزمه الحاق آلبرتا به آمریکا، خیانت یا استقلال؟
تحلیل تهدید وحدت ملی کانادا: زمزمه الحاق آلبرتا به آمریکا و مقایسه آن با استقلالطلبی کبک. افشای دیدار فعالان آلبرتا با مقامهای ترامپ.
عصر کانادا – کانادا سابقهای طولانی در جنبشهای استقلالطلبانه دارد، اما این بار زمزمههایی تازه از غرب کشور شنیده میشود. دیدارهای مخفیانه گروهی از افراد غیرمنتخب آلبرتا با مقامهای آمریکایی، موجی از خشم و نگرانی درباره وحدت ملی کشور و جدایی آلبرتا از کانادا ایجاد کرده است.
در حالیکه احزاب جداییطلب کبک سالهاست خواهان استقلال از کانادا هستند، تلاشهای پنهانی برخی مقامات آلبرتا برای گفتوگو با دولت آمریکا از سوی منتقدان «خیانت» نامیده شده است.
از همدلی فرانسویها با کبک تا دیدار محرمانه با مقامهای آمریکایی
پیش از همهپرسی سال ۱۹۹۵ کبک، رهبران جنبش استقلالطلب این ایالت سفرهایی تحریکآمیز به کشورهای خارجی داشتند. از جمله دیدار «ژاک پاریزو»، نخستوزیر کبک، با شهردار پاریس که به او استقبال یک «رئیس دولت» را داد و موجی از اعتراض در سراسر کانادای انگلیسیزبان برانگیخت.
اکنون پس از سه دهه، گزارش دیدار محرمانه گروهی از فعالان استقلالطلب آلبرتا با مقامهایی از دولت ترامپ، سایهای مشابه بر افکار عمومی انداخته است. همچنین نگرانیها درباره دخالت خارجی در بحثهای وحدت ملی و الحاق آلبرتا به آمریکا را دوباره زنده کرده است.
اتهام «خیانت» و واکنشهای سیاسی
«رفتن به کشور خارجی و درخواست کمک برای تجزیه کانادا، واژهای قدیمی برای آن وجود دارد: خیانت.»
این جمله را «دیوید ایبی»، نخستوزیر بریتیش کلمبیا، در گفتوگو با خبرنگاران بیان کرد. اظهاری که منعکسکننده خشم گستردهای است که پس از افشای این دیدارها برای الحاق احتمالی آلبرتا به آمریکا شکل گرفته است.
تفاوت جنبش آلبرتا با کبک؛ بدون مشروعیت دموکراتیک
«آندره لکور»، استاد علوم سیاسی دانشگاه اتاوا، میگوید چنین دیدارهایی در تاریخ جنبشهای استقلالطلب جهان بیسابقه نیستند. رهبران معمولاً در آستانه برگزاری همهپرسی، بدنبال همدلی و شناخت بینالمللی هستند.
اما در مورد آلبرتا، وضعیت کاملاً متفاوت است. او توضیح میدهد: «ویژگی خاص این جنبش آن است که هیچیک از اعضای آن، نماینده منتخب مردم نیستند. هیچ مقام دولتی در این گروه وجود ندارد. قابلدرک است که واژههایی مانند خیانت سنگین هستند، اما دیدار مقامهای رسمی ایالات متحده با افراد غیرمنتخب عجیب به نظر میرسد.»
از زمان شکلگیری مجلس ایالتی آلبرتا، هیچ حزب جداییطلبی کرسی ندارد و تنها در سال ۱۹۸۲ یک فعال جداییطلب توانست در انتخابات میاندورهای پیروز شود. اما در انتخابات سراسری بلافاصله شکست خورد.
حمایت اندک مردم از الحاق آلبرتا به آمریکا
بر اساس نظرسنجی اخیر، تنها حدود ۱۸ درصد مردم آلبرتا از جدایی از کانادا حمایت میکنند. چهرههای برجسته سیاسی مانند «استیفن هارپر» (نخستوزیر سابق کانادا) و دو نخستوزیر پیشین آلبرتا، طرح استقلال را رد کرده است. همچنین خواستار حفظ وحدت ملی شدهاند،.بهویژه در زمانی که روابط دیپلماتیک میان اتاوا و واشنگتن در وضعیت شکننده قرار دارد.
موضع نخستوزیر آلبرتا
«دنیل اسمیت»، نخستوزیر محافظهکار فعلی آلبرتا، نیز با ایدهی جدایی مخالفت کرده است. با این حال، منتقدان میگویند شعار او با عنوان «آلبرتای قدرتمند و مستقل در یک کانادای متحد» میتواند مفهوم استقلال را بهصورت غیرمستقیم مشروع جلوه دهد. همچنین موجب سردرگمی عمومی شود.
مقایسه با کبک: جداییطلبی مشروع و انتخاباتی
بر خلاف آلبرتا، در کبک جداییطلبی، پیشینهای مشروعتر دارد؛ پنج نخستوزیر این استان با شعار استقلال انتخاب شدند و حزب پارتی کبکوا بهطور رسمی اعلام کرده که در انتخابات استانی اکتبر آینده شرکت میکند و قصد دارد سومین همهپرسی استقلال را برگزار کند.
نگرانیهای امنیت ملی و دخالت خارجی
قانون فدرال کانادا اجازه فعالیت گروههای طرفدار استقلال را میدهد. فعالان آلبرتا میکوشند تا ماه مه، حدود ۱۷۸ هزار امضا برای درخواست همهپرسی جمعآوری کنند.
اما افشاگریها درباره دیدارهای مکرر آنها با مقامهایی از دولت ترامپ، دولتی که بارها مواضعی خصمانه نسبت به حاکمیت کانادا نشان داده، موجب نگرانیهایی جدی درباره امنیت ملی کشور شده است.
از«غیرمداخله، غیربیتفاوتی» فرانسه تا تهدید الحاق ترامپ
در دهه ۹۰، فرانسه در قبال کبک سیاست رسمی «عدم مداخله و عدم بیتفاوتی» را در پیش گرفت. سیاستی که احترام به حاکمیت ملی کانادا را حفظ میکرد.
اما در نسخه آمریکایی این ماجرا، موضوع کاملاً متفاوت است. «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور آمریکا، بارها تهدید کرده است که ممکن است کانادا را به عنوان ایالت پنجاهویکم ضمیمه آمریکا کند. ایدهای که ظاهراً با استقبال برخی آلبرتاییها روبهرو شده است.
«جفری راث»، وکیل و یکی از اعضای هیئت دیدارکننده از آلبرتا، سال گذشته گفته بود که آنان قصد دارند «درخواستی رسمی برای تبدیل آلبرتا به یکی از ایالتهای آمریکا» مطرح کنند.
نشانههای حمایت از واشنگتن
برخی چهرههای تأثیرگذار در نهادهای آمریکایی نیز علناً از جنبش جدایی آلبرتا از کانادا پشتیبانی کردهاند.
«اسکات بسنِت»، وزیر خزانهداری آمریکا، در گفتوگو با شبکه محافظهکار Real America’s Voice اظهار کرد: «آلبرتاییها مردمی بسیار مستقل هستند. شایعاتی درباره برگزاری همهپرسی برای ماندن یا جدایی آلبرتا از کانادا وجود دارد. مردم درباره حاکمیت خود صحبت میکنند؛ میخواهند همان چیزی را داشته باشند که آمریکا دارد.»
هشدار از اتاوا؛ حفظ حاکمیت ملی
در واکنش به این اظهارات، «مارک کارنی»، نخستوزیر کانادا، تأکید کرده که انتظار دارد دولت آمریکا حاکمیت کشور را محترم بشمارد.
با این حال، در میان مقامهای ارشد در اتاوا نگرانی فزایندهای وجود دارد که ایالات متحده ممکن است از جنبشهای جداییطلبی به عنوان اهرم سیاسی برای نفوذ در امور داخلی کانادا استفاده کند.
آندره لکور در پایان هشدار میدهد: «اگر روزی همهپرسی استقلال در آلبرتا یا حتی در کبک برگزار شود، بعید است آمریکا سکوت کند یا از وحدت کانادا حمایت نماید؛ بلکه احتمالاً پیام دیگری شنیده خواهد شد. پیامی کاملاً متفاوت.»
